Afleveringen
Zembla - Koninklijke constructies: update
February 11, 2021
Als het gaat om de bezittingen en financiën van het koningshuis is schimmigheid troef. Kritische Kamerleden en journalisten vangen vrijwel altijd bot wanneer zij de regering vragen om openheid van zaken. De onderzoeksjournalisten van Zembla nemen de kijker mee in hun zoektocht naar de koninklijke constructies en leggen zo de ondemocratische patronen bloot. Ze ontdekken hoe de familie omgaat met belangrijk cultureel erfgoed. Ook onthullen ze de details van een omstreden subsidieregeling die koning Willem-Alexander 4,7 miljoen euro oplevert. Terwijl de overheid stelt dat ze de koning in deze mistige kwestie hetzelfde behandelt als elke andere burger, laat Zembla zien dat er al jaren sprake is van een voorkeursbehandeling. Deze uitzending is in mei 2020 voor het eerst uitgezonden en maakte veel los. Hebben de overheid en de koning sindsdien meer openheid gegeven? Een update van de ‘Koninklijke constructies’.
De strijd over asfalt
February 18, 2021
Sinds het uitbreken van corona werken de meeste Nederlanders een aantal dagen per week thuis. Wat volgens werkgevers ook na corona een blijvende trend zal zijn. Ondanks dat het nu veel rustiger is op de Nederlandse wegen - de ochtend- en avondspits bestaan niet meer en files zijn vrijwel verdwenen - deelt minister Van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat eind 2020 een filmpje waar ze trots haar handtekening zet onder het besluit om de A27/A12 Ring Utrecht te verbreden. Dit is goed nieuws, zegt ze erbij, want het is belangrijk dat het verkeer op deze 'draaischijf van Nederland' goed door blijft stromen.
Azen op de erfenis
February 25, 2021
De perfecte misdaad: zo noemen deskundigen het financieel uitbuiten van ouderen. Bankrekeningen leegtrekken, boodschappen betalen met de pinpas van moeder en mantelzorgers die plotseling in testamenten opduiken. Wat begint als mantelzorg, ontaardt geregeld in het misbruiken van vertrouwen. Vaak komt de oplichting pas na het overlijden aan het licht, als de erfenis opgesoupeerd blijkt.
Bijten als beloning – deel 2
March 11, 2021
De hond is het op een na zwaarste wapen van de Nederlandse politie. Een beet van een politiehond kan zwaar lichamelijk letsel veroorzaken. In een eerdere uitzending heeft Zembla laten zien dat door het ontbreken van adequate wetgeving politiehonden ook worden ingezet bij lichte vergrijpen en tegen verwarde mensen. De uitzending toonde ook aan dat politiehonden niet gehoorzamen op het commando om los te laten, waardoor ze door blijven bijten.
Rechtse revolutie
March 18, 2021
Op 6 januari wankelt de Amerikaanse democratie, als een meute radicaal-rechtse Trumpaanhangers het Capitool bestormt. Jarenlang zijn ze gevoed met leugens en haat, en het scheelt weinig of ze koelen hun woede op de Congresleden. Er vallen die dag vijf doden. Hoe kon het zover komen? In Zembla een reconstructie van de gebeurtenissen en gesprekken met direct betrokkenen. Waren dit typisch Amerikaanse toestanden of zou dit in Nederland ook kunnen gebeuren?
Het stofspoor
April 8, 2021
Op het spoor ligt een dikke laag stenen die ervoor zorgt dat de rails op z’n plek blijft liggen en dat het regenwater wordt afgevoerd. Wat veel mensen niet weten is dat in die stenen kwartsstof zit, dat kan vrijkomen als er met de stenen gewerkt wordt. Kwarts is volgens experts een sluipmoordenaar omdat mensen die langdurig daaraan blootgesteld worden ernstige longziektes of zelfs longkanker kunnen krijgen. Wat betekent dit voor de spoorbouwers die dagelijks met deze stenen werken?
Stoppen met de pillen
April 15, 2021
Veel mensen die antidepressiva slikken zijn niet meer depressief, maar blijven toch aan de pillen. Jaarlijks krijgen meer dan een miljoen mensen de middelen voorgeschreven. Maar stoppen lukt een deel van hen niet, door een gebrek aan goede begeleiding en voorlichting. Patiënten moeten langzaam afbouwen omdat ze anders ontwenningsverschijnselen kunnen krijgen. Zoals hoofdpijn en duizeligheid, maar soms ook ernstige slaapstoornissen en angsten.
Het beloofde bos
April 22, 2021
Nederland is een van de minst bosrijke landen van Europa, alleen Malta en IJsland hebben nog minder bos. Slechts 10 procent van Nederland is bos. De laatste tien jaar zijn er ook meer bomen gekapt dan dat er nieuwe bijkwamen: Nederland kapt zelfs relatief meer dan er in Brazilië jaarlijks geveld wordt.
Brandende belangen
May 6, 2021
De vuurzee in Grenfell Tower maakte in 2017 een einde aan het leven van 72 Londenaren. De woontoren was kort daarvoor gerenoveerd. Volgens Britse onderzoekers heeft de gebruikte gevelisolatie bijgedragen aan de brand. Isolatiefabrikanten beweren dat hun producten veilig zijn, maar blijken cruciale gegevens over de brandbaarheid te hebben gemanipuleerd of verzwegen.
Geen chemo voor Felix
May 13, 2021
Als Felix 9 jaar oud is, wordt in zijn hoofd een kwaadaardige tumor gevonden. De tumor wordt succesvol verwijderd. Na de operatie willen de artsen hem nabehandelen met een reeks bestralingen en een chemokuur, zoals het protocol voorschrijft. De ouders van Felix weigeren de chemokuur. Ze hebben grote zorgen over de bijwerkingen en de schade op lange termijn, en zetten vraagtekens bij de effectiviteit.
Oud, maar geen dor hout
May 20, 2021
Bescherm kwetsbare ouderen en houd je aan de maatregelen. Dat is het devies als de coronapandemie uitbreekt. De solidariteit is groot, maar al snel komen er barsten in. Op radio, tv en in de kranten klinkt telkens de vraag: is de prijs die de maatschappij daarvoor betaalt niet te hoog? Slaat de balans niet te ver door naar het beschermen van ouderen? Het debat verscherpt. Ouderen worden met dor hout vergeleken en men vraagt zich hardop af, of ouderen bij een tekort aan IC-bedden jongeren voorrang moeten geven.
Het excuus van de Boerenleenbank
July 22, 2021
Het boerenland is er slecht aan toe. Het gevolg van overmatig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen, van steeds meer dieren en hoge opbrengsten per hectare. De intensieve landbouw heeft desastreuze gevolgen voor de bodemvruchtbaarheid. Wormen-onderzoeker Jeroen Onrust steekt zijn schop in het Friese maisland. Het resultaat: één schamele, kleine worm. “We zijn ontaard”, zegt voormalig veearts Kees Scheepens. Als we willen dat ook de generaties na ons nog te eten hebben, zal het systeem fundamenteel moeten veranderen. Maar boeren die willen omschakelen naar biologisch zeggen dat hun bank deze omschakeling frustreert.
De uitgeputte bodem 3: Het grote geld
July 22, 2021
Het boerenland is er slecht aan toe. De bodem raakt uitgeput door overmatig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. De veestapel is verantwoordelijk voor een gigantische uitstoot van broeikasgassen, fijnstof en stikstof, wat volgens tal van onderzoeken leidt tot opwarming van de aarde en een alarmerende afname van de biodiversiteit. Vrijwel iedereen is het erover eens dat het radicaal anders moet. Maar waarom gebeurt dat dan niet? Welke rol spelen banken, zuivelcoöperaties en grote agrochemische bedrijven? Zijn zij deel van het probleem of deel van de oplossing van de crisis in de landbouw?
De fast-fashionfuik
September 9, 2021
In de fast-fashionindustrie maken de twee modeseizoenen lente/zomer en herfst/winter al jaren plaats voor maar liefst 52 'microseizoenen' per jaar. Dat deze spotgoedkope kleding in naaiateliers door uitgebuite werknemers wordt gemaakt én dat de mode-industrie de grootste milieuvervuiler is, weten we. Maar we blijven kopen. Achter deze industrie gaat een geraffineerde marketing schuil. Modemerken zoals ZARA, H&M en Asos hebben via shoppingapps, influencers en gepersonaliseerde onlinereclame optimale mogelijkheden gekregen om ons koopgedrag in hun voordeel te beïnvloeden. Hoe zit het met de verleidingstrucs van de fast-fashionindustrie?
Netwerk van haat
September 16, 2021
Inlichtingenexperts waarschuwen de Nederlandse overheid voor het groeiend gevaar van rechts-extremisme. In gesloten chatgroepen delen jonge jongens steeds hardere nazipropaganda. Ze verheerlijken terreuraanslagen zoals die op moskeeën in Christchurch, waarbij tientallen doden vielen. Extremisten zijn op zoek naar 'school shooters', gefrustreerde pubers die worden doordrenkt met haat tegen joden, moslims en seksuele minderheden. Ze delen informatie over wapens en over potentiële doelwitten. Zembla duikt in het netwerk van haat, de donkere online wereld waar hedendaagse nazi's dromen van een rassenoorlog.
De schaduwkant van Tinder
September 23, 2021
Zembla laat zien zien hoe eenvoudig het voor daders van seksueel geweld is om met de Tinderapp potentiële slachtoffers te vinden. De uitzending toont een verontrustend patroon van aanranding en verkrachting, mogelijk gemaakt door de datingapp. Slachtoffers getuigen over hun schrijnende ervaringen met Tinderdates. Ze laten zien hoe makkelijk de daders daarna in de anonimiteit kunnen verdwijnen door hun slachtoffers na het misbruik meteen te 'ontmatchen' of te blokkeren, zodat alle digitale sporen verdwijnen. Maar wat doet Tinder om z'n gebruikers te beschermen en om daders op te sporen?
De uitgeputte bodem: supermarktmacht
September 30, 2021
Ons eten is spotgoedkoop. Fijn voor de consument, maar betalen we wel een eerlijke prijs voor ons eten? Boeren verdienen nauwelijks nog aan de productie van voedsel. Ze zitten klem in een systeem van bodemprijzen en steeds hogere opbrengsten per hectare. Daardoor zijn ze onvoldoende in staat te verduurzamen. Ondertussen raakt de bodem uitgeput door overmatig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen en de biodiversiteit neemt in razend tempo af. Zembla onderzoekt de rol en de verantwoordelijkheid van de supermarkten.
Gehackt en gegijzeld
October 7, 2021
Het is de nieuwste trend op misdaadgebied: ransomware. 'Uw computers zijn versleuteld. Neem contact met ons op om uw data terug te krijgen.' Hackers leggen met deze gijzelsoftware organisaties en overheden digitaal plat en vragen miljoenen losgeld. Wereldwijd vallen hackers vitale processen aan, zoals energie- en drinkwaterbedrijven. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid spreekt van een bedreiging voor de nationale veiligheid. Ook IT-deskundigen en bedrijven luiden de noodklok. Zij vinden dat de overheid achter de feiten aanloopt.
Muziekschool in mineur
October 14, 2021
'Je hoeft niet naar het theater, je kunt ook thuis gewoon een dvd'tje aanzetten'. Die woorden van minister De Jonge, uitgesproken in april tijdens een coronadebat, hebben tot grote verontwaardiging in de culturele sector geleid. Volgens veel musici en theatermakers werd weer duidelijk hoe weinig waardering de politiek heeft voor cultuur. Vanaf 2011 hebben bezuinigingen ertoe geleid dat veel zelfstandige muziekscholen verdwijnen. De gevolgen daarvan zijn aanzienlijk. Niet alleen voor de toegankelijkheid van het muziekonderwijs, maar ook voor de conservatoria en de orkesten in ons land. Zembla onderzoekt of de muziek hier nog toekomst heeft.
Morgan, de verloren orka (1/2)
October 21, 2021
In juni 2010 verdwaalt een jonge orka in de Waddenzee. Ze wordt opgevangen in het dolfinarium Harderwijk, waar ze haar Morgan noemen. Ze sterkt aan en een hevige strijd breekt los tussen de overheid, het dolfinarium en dierenactivisten. Moet Morgan weer terug naar de vrije zee of is ze beter af in een dolfinarium? Voormalig staatssecretaris Henk Bleker besluit om Morgan te exporteren naar Loro Parque, een dierenpark op Tenerife met dagelijkse orkashows. Nu, tien jaar later, zoekt Zembla haar daar op. Nam de Nederlandse overheid de juiste beslissing? Zembla onderzoekt het leven van Morgan en de toekomst van dolfinaria.
Morgan, de verloren orka (2/2)
November 4, 2021
In juni 2010 verdwaalt een jonge orka in de Waddenzee. Ze wordt opgevangen in het dolfinarium Harderwijk, waar ze haar Morgan noemen. Ze sterkt aan en een hevige strijd breekt los tussen de overheid, het dolfinarium en dierenactivisten. Moet Morgan weer terug naar de vrije zee of is ze beter af in een dolfinarium? Voormalig staatssecretaris Henk Bleker besluit om Morgan te exporteren naar Loro Parque, een dierenpark op Tenerife met dagelijkse orkashows. Nu, tien jaar later, zoekt Zembla haar daar op. Nam de Nederlandse overheid de juiste beslissing? Zembla onderzoekt het leven van Morgan en de toekomst van dolfinaria.
De belangenpandemie
November 11, 2021
Hoe is COVID-19 precies ontstaan? Als we de oorsprong van het virus kennen, kunnen we ons in de toekomst wapenen tegen nieuwe uitbraken. Het antwoord op deze vraag is moeilijk. De gevestigde wetenschap lijkt het eens: Het virus is vanuit de natuur overgesprongen op de mens. Maar bewijs voor deze theorie blijft uit en alternatieve hypotheses krijgen steeds meer aandacht. Er ontstaan discussies onder wetenschappers en virologen. Is het echt zo'n gek idee dat het virus uit een laboratorium in Wuhan zou zijn gelekt? En waarom wordt dat nauwelijks onderzocht? Zembla onderzoekt de botsende belangen in de zoektocht naar de oorsprong van COVID-19.
Bord vol ontbossing
November 18, 2021
De ontbossing moet vóór 2030 stoppen. Dat is cruciaal om de opwarming van de aarde af te remmen. Die afspraak maakten wereldleiders vorige maand op de klimaattop in Glasgow. Een van de grootste oorzaken van die ontbossing is de sojateelt. Vooral in Brazilië wordt veel tropisch bos omgeploegd tot sojavelden. De Nederlandse veevoerindustrie is een van de grootste afnemers van die Braziliaanse soja. Veevoederbedrijven stellen dat de soja die zij kopen duurzaam is, omdat er geen bomen voor zijn gekapt. Maar waar verbouwt Brazilië die soja waar geen oerwoud voor wordt vernietigd? Zembla onderzoekt de sojaroute.
Ziek van Schiphol
December 2, 2021
Zo'n twintigduizend platformmedewerkers van Schiphol werken dag in dag uit in de uitlaatgassen van vliegtuigen en dieselvoertuigen. Het personeel maakt zich zorgen over de gezondheidsschade die de dampen kunnen veroorzaken. Een van de medewerkers vertelt: 'Ik ken medewerkers met longkanker, maagkanker, stembandkanker. Allemaal voordat ze de pensioenleeftijd bereikten.' De Tweede Kamer wil al jaren dat de gezondheid van het grondpersoneel wordt onderzocht, maar dat is nog steeds niet gebeurd. Waarom niet? Zembla onderzoekt wat de luchtverontreiniging op Schiphol betekent voor de mensen die daar werken en of ze daartegen beschermd worden.
